Urządzenie akwarium

Panuje przekonanie, że człowiek pracujący zawodowo nie ma czasu na utrzymywanie akwarium w należytym porządku. Opinia ta może być słuszna, jeśli praca wymaga kilkudniowych wyjazdów z domu, choć nawet i wtedy współczesna technika może pomóc. Odpowiednio wyposażone akwarium, obficie obsadzone roślinami i, co jest szczególnie ważne, nie przepełnione chaotyczną zbieraniną ryb, będzie dobrze funkcjonowało nie absorbując zbytnio właściciela. Szczególnie należy zwrócić uwagę na następujące, podstawowe zasady:
usytuowanie akwarium w mieszkaniu musi harmonizować z urządzeniem wnętrza;
im większe jest akwarium, tym mniej wymaga pracy i tym większych można oczekiwać sukcesów;
konieczne jest przeznaczenie 5-10 minut dziennie na karmienie ryb i około 1 godziny tygodniowo na różne prace porządkowe, tylko bowiem dobrze utrzymane akwarium i zdrowe ryby przyczyniają się do podniesienia estetyki wnętrza;
akwarystyka nie jest tanim hobby; trzeba się więc dobrze zastanowić i dokładnie ocenić swoje możliwości finansowe.

Na początku z pewnością nie wszystko będzie szło dobrze – uczynienie z akwarium dekoracyjnego elementu wnętrza wymaga doświadczenia i ogromnej cierpliwości. Nie wystarczy wydać mnóstwo pieniędzy, urządzić akwarium, a następnie pozostać jedynie widzem. Raz dziennie ryby dostawać muszą odpowiedni pokarm. Może on też być podawany dwa razy dziennie w mniejszych porcjach. Co dwa tygodnie trzeba spuścić jedną czwartą wody i zastąpić ją odstaną wodą wodociągową o tej samej temperaturze. Nie jest to jeszcze koniec naszych obowiązków. Jeśli ryby w akwarium są odpowiednio karmione przez cały rok, mogą wytrzymać trzytygodniową głodówkę – oczywiście tylko ryby dorosłe. Niedopuszczalne jest wsypywanie do akwarium większej ilości pokarmu “na zapas”, ponieważ substancje organiczne ulega ją błyskawicznemu rozkładowi w ciepłej wodzie. Pojemność akwarium powinna wynosić co najmniej 50 litrów, tylko wyjątkowo można stosować mniejsze. W hodowli małe akwaria służyć mogą tylko jako pomocnicze. Jeśli akwarium traktowane jest wyłącznie jako ozdobne, lepiej gdy jest to jeden duży zbiornik (100-500 l). Jeśli natomiast zamierza się rozmnażać ryby. trzeba zakupić większą liczbę zbiorników i poświęcić temu hobby większą ilość czasu. Akwarium musi mieć stałą lokalizację; idealne jest miejsce ze stałą ilością rozproszonego światła dziennego, ale nie jest to konieczne. Może ono także być umieszczone w najciemniejszym miejscu w pokoju; wówczas jednak światło słoneczne musi być uzupełniane oświetleniem sztucznym włączanym na 12 godzin dziennie.

Kilka porad, które mogą pomóc w urządzaniu akwarium dekoracyjnego

Oglądając pięknie urządzone przez fachowców akwaria dekoracyjne, można napotkać takie, które budzą natychmiastowy zachwyt i trudno oderwać od nich wzrok. Właśnie takie akwarium jest tym, które chciałoby się mieć w domu. Łacińskie powiedzenie mówi co prawda, że “De gustibus et coloribus non est disputandum”. Co można przetłumaczyć jako “O upodobania i kolory nie należy się sprzeczać”, ale istnieją jednak pewne ogólne prawidłowości i sposoby, przestrzeganie których łatwiej pozwala osiągnąć dobry efekt dekoracyjny. Przedstawimy niektóre z nich z nadzieją, że pomoże to akwarystom.

Zachowanie głębi obrazu jest bardzo ważne. Obserwując uważnie żywe organizmy lub przedmioty znajdujące się w napełnionym wodą akwarium zauważymy, że są one jakby przybliżone do obserwatora. Jest to skutek załamywania się promieni świetlnych, które sprawia, że akwarium ma pozornie niewielką szerokość – głębię obrazu. Dlatego też jeżeli chcemy, aby nasze akwarium dobrze wyglądało i sprawiało naturalne wrażenie, musimy postarać się w miarę możliwości zrekompensować to zjawisko.

Możliwe są tu dwa sposoby, które dla lepszego efektu powinny być zastosowane łącznie:

  • akwarium nie powinno być zbyt wysokie w stosunku do szerokości. Z tego względu, jak też dla lepszego wykorzystania światła z górnego oświetlenia dobrze jest, jeżeli wysokość akwarium nie jest większa od jego szerokości;
  • sposób rozmieszczenia roślin i elementów dekoracyjnych powinien być taki, aby pogłębiał wrażenie głębi obrazu. Reguły takiej kompozycji są znane od dawna w malarstwie, fotografice i sztuce urządzania ogrodów. Generalnie sprowadzają się one do tego, że rośliny i elementy dekoracyjne powinny być rozmieszczone w taki sposób, aby istniała możliwość spojrzenia “po skosie” od frontu do tylnej części akwarium, wzdłuż linii wyznaczonej przez swoistą “aleję” lub “wąwóz”. Rolę takiej alei pełnić może grupa nisko rosnących roślin jednego gatunku, przebiegająca skośnie od frontu do tylnej części akwarium, wśród nieco wyższych roślin innych gatunków.

Najlepiej wyglądają rośliny o jasnozielonych liściach, okresowo skracane i dobrze to znoszące (!), aby nie wyrastały zbyt wysoko (np. Heteranthera wstenfollia, Lobelia cardinalis). Nadają się też tu krótkolistne formy Echinodorus quadricostatus i Sagittana natans. Można użyć też drobnych zwartek (np. Cryptocoryne x willisii) lub ukorzenionych w podłożu roślin Anubias larterivar. nana, ale aleja jest wtedy znacznie ciemniejsza i raczej przypomina wąwóz. Efekt wąwozu wystąpi najpełniej, jeżeli zamiast roślin użyjemy odpowiedniej wielkości leżącego płaskiego lignitu lub korzenia. Dodatkowo efekt głębi podkreślają zdecydowanie wysokie rośliny wysadzone z tyłu po obu stronach alei.

Ważne jest również to co widzimy za akwarium. Nawet najbardziej efektownie urządzone wewnątrz, zarośnięte roślinami i zasiedlone rybami akwarium traci wiele na swym wyglądzie, gdy za jego tylną szybą widać barwę i wzór ściany w mieszkaniu. Niezbędne jest zatem odpowiednie, umieszczenie za tylną szybą tło, które pozwoli uzyskać wrażenie większej naturalności. Najlepsze wrażenie sprawia tło o naturalnie szarozielonej lub ciemnooliwkowej barwie. Jeżeli zastosowanie tła nie jest wskazane (np. może przeszkadzać w dostępie światła naturalnego), to należy zwrócić uwagę, aby to, co znajduje się poza akwarium nie psuło wrażenia estetycznego.

Niskie rośliny z przodu, wysoko wyrastające gatunki – z tyłu i po bokach akwarium. Ta zasada obsadzania akwarium jest powszechnie podawana w książkach dla początkujących akwarystów. Generalnie jest słuszna, gdyż zapewnia pewną przejrzystość akwarium, w którym wysokie rośliny nie zasłaniają widoku. Nie należy jej jednak stosować bezkrytycznie – często korzystnie wygląda nawet bardzo wysoka roślina – lub ich grupa – posadzona z przodu albo w części środkowej akwarium. Szczególnie ozdobne mogą być “kolumny” z wysokich, pionowo rosnących roślin, sięgające aż po lustro wody.

Grupowe sadzenie roślin uwidacznia ich walory dekoracyjne. Tylko niektóre rośliny wyróżniają się i są dobrze widoczne w zarośniętym akwarium wtedy, gdy są posadzone pojedynczo. Dotyczy to przede wszystkich większych żabienic, grzybieni, Sagittaria platyphylla, czy Crinum thaianum. Większość roślin posadzone pojedynczo nie wyróżnia się wśród innych i “ginie w tłumie”. Dlatego też, jeżeli chce się w pełni wykorzystać ich walory dekoracyjne, powinno się sadzić je w grupach po kilka, a nawet kilkanaście egzemplarzy. Z biegiem czasu grupy takie mogą powstać również poprzez naturalne rozmnażanie się roślin, ale jest to proces długotrwały i wymaga zarezerwowania odpowiedniego miejsca w akwarium już w momencie jego urządzania. Sadząc rośliny w grupach, akwarysta może stanąć przed problemem, że nie uda mu się pomieścić wszystkich tych gatunków, które chciałby mieć w swoim akwarium. Naprawdę jednak lepiej zrezygnować z części gatunków, aby pozostałe mogły w pełni zaprezentować swe walory. Wielogatunkowa mieszanina pojedynczych roślin jest zwykle mniej dekoracyjna, niż obsadzanie akwarium gatunkowymi grupami roślin.

Kontrastujące ze sobą gatunki powinny być sadzone obok siebie. Rozmieszczenie gatunków w akwarium jest uwarunkowane przede wszystkim ich wymaganiami świetlnymi i wysokością. Jednak oprócz tych uwarunkowań istnieje jeszcze jedno ważne kryterium – rośliny lepiej się prezentują, jeżeli obok siebie zestawione są gatunki o kontrastującym wyglądzie. Przykładowo: jasnozielone rośliny wyróżniają się na tle ciemniejszych i odwrotnie; gatunki o delikatnych, powycinanych liściach wspaniale się prezentują obok gatunków o dużych, nie powycinanych blaszkach liściowych. Pamiętajmy – kontrasty barw i kształtów bardzo ożywiają optycznie świat roślin w akwarium.

“Epifity” potęgują wrażenie pierwotności i naturalności akwarium. W wilgotnych lasach tropikalnych powszechna jest grupa roślin określana jako epifity. Są to rośliny, które nie zakorzeniają się w glebie, lecz osiedlają się na pniach i gałęziach drzew. Ich korzenie zwisają swobodnie lub też oplatają podłoże, na którym roślina jest osiedlona, i są dobrze widoczne dla obserwatora. Tego typu rośliny kojarzą się z pierwotną przyrodą, tak trudną już do znalezienia w Europie. W akwarium można stworzyć namiastkę epifitów za pomocą roślin porastających podwodne przedmioty. Znakomicie potęguje to wrażenie, że nasze akwarium jest fragmentem dzikiej fascynującej przyrody, a uzyskany w ten sposób efekt dekoracyjny wart jest zachodu.

W akwarium najefektywniej wyglądają “epifity” porastające dekoracyjne korzenie, ale możliwe jest też ich umocowanie na innych przedmiotach, np. do przyssawki na szybie. Rośliny przymocowuje się do podłoża (np. przywiązuje żyłką wędkarską), a po pewnym czasie korzenie naszych “epifitów” obrastają podłoże, przy czym są dobrze widoczne. Część z nich pozostaje swobodnie w wodzie, co potęguje wrażenie “pierwotności”. Do wykorzystania jako epifity nadaje się Anubias barterivar. nana, Microsorumpteropus, Bolbitis heudelotii Yesiculana dubyana.