Żywienie ryb

karpie_m_przezrocz
Ryby tropikalne w warunkach naturalnych nie zawsze znajdują odpowiednie ilości pokarmu, stąd też są one przystosowane do wytrzymywania dłuższych okresów głodu. Niedobory te nadrabiają w okresach obfitości pokarmu, zwykle w czasie pory deszczowej. W tym czasie także dojrzewają gonady ryb i odbywa się ich tarło. Młode mogą osiągnąć dojrzałość płciową mając dostateczną ilość pożywienia.

Podstawowym zadaniem akwarystów jest zapewnienie hodowanym rybom pokarmu jak najbardziej zbliżonego do diety naturalnej. Aby ułożyć dla naszych ryb odpowiedni jadłospis, należy wiedzieć, do której z trzech wymienionych niżej grup można je zakwalifikować:

a) ryb roślinożernych, żywiących się tylko roślinami;

b) ryb wszystkożernych, zjadających drobne zwierzęta wodne zooplankton i bentos oraz roślinami;

c) ryb mięsożernych, żywiących się początkowo drobnymi, a później większy mi zwierzętami wodnymi.
W warunkach naturalnych ryby mogą sobie wybrać spośród rozmaitych rodzajów pokarmu taki, który jest zgodny z ich zapotrzebowaniem. W niewoli jednak ryba jest całkowicie zdana na łaskę hodowcy. Często słyszy się wśród akwarystów, że ten czy inny gatunek przyzwyczaił się do nietypowego dlań pokarmu. Jest to twierdzenie bardzo zwodnicze, ponieważ ryba może pobierać nieodpowiedni pokarm, kiedy znajdzie się w krytycznej sytuacji. Utrzymywanie takiego stanu przez dłuższy czas może być przyczyną różnych chorób ryb. Pełnowartościowe i regularne żywienie jest podstawą sukcesu, zwłaszcza w hodowli narybku i par hodowlanych. Pokarm naturalny zawiera niezbędne dla organizmu białka, tłuszcze, węglowodany, sole mineralne i witaminy. Nie można tego niestety powiedzieć o pokarmach preparowanych, które powoli, ale zdecydowanie zaczynają przeważać w żywieniu ryb akwariowych. Dlatego też przy kupowaniu mieszanki pokarmowej należałoby poznać jej recepturę.

Najważniejszym składnikiem pokarmowym są białka, których nie można niczym zastąpić. Zależą od nich wszystkie funkcje życiowe, a zwłaszcza wzrost i rozród. Źródłem białka dla ryb akwariowych mogą być nie tylko organizmy planktonowe, ale także mięso wołowe, wątroba, serca i żółtka jaj. Energię organizm czerpie głównie z węglowodanów, które może częściowo syntetyzować z rozłożonych białek i tłuszczów. Dzięki temu węglowodany nie są absolutnie niezbędne w podawanym pokarmie. Energia jest zmagazynowana także w tłuszczach, które zawierają również witaminy A, D i E. Tłuszcze mogą być syntetyzowane z białek i węglowodanów i też nie są niezbędne w pożywieniu, jeśli znajdują się w nim węglowodany.

Ważne w pokarmie są składniki mineralne, a zwłaszcza pierwiastki śladowe (mikroelementy) odgrywające dużą rolę w funkcjonowaniu gruczołów płciowych, mięśni, w tworzeniu szkieletu i krwi, a u gatunków drapieżnych kwasu solnego w żołądku. Najważniejszymi pierwiastkami są: wapń, fosfor, sód, potas, siarka, magnez, chlor, żelazo, miedźian ?

Witaminy są biologicznie czynnymi związkami, których niewielkie dawki są niezbędne dla właściwego rozwoju organizmu. Brak lub niedobór witamin w pokarmie prowadzi do różnych zakłóceń w funkcjonowaniu organizmu, określanych jako awitaminozy.

Niedocenianie znaczenia odpowiedniego pożywienia i podawanie rybom niezbilansowanych dawek pokarmu w celu ułatwienia sobie życia może do prowadzić do opłakanych skutków. Spróbujmy więc porównać główne źródła składników pokarmowych w warunkach naturalnych i w akwariach.

Pokarm roślinny pobierany przez rybę w naturze w postaci glonów, miękkich roślin wodnych, nasion i owoców, a także w formie na pół strawionych glonów jednokomórkowych zawartych w przewodzie pokarmowym zwierząt planktonowych zostaje w niewoli zastąpiony przez siekany szpinak, parzone liście sałaty, rzepy, kapusty, mniszka lekarskiego (mlecza) i pokrzywy.

Tak zwane robaki (w rzeczywistości są to przedstawiciele różnych grup systematycznych) są wartościowym i ważnym pokarmem ryb. W akwariach są to przede wszystkim wrotki (Rotatoria), rureczniki (Tubificidae), wazonkowce (Enchytraeidae) i dżdżownice (Lumbricidae). W naturze ryby zjadają także rozmaite zwierzęta bentosowe, tj. żyjące w strefie dennej.

Mięczaki są odpowiednim pokarmem dla sporej liczby gatunków ryb, a dla niektórych z nich są nawet podstawowym pożywieniem. Zawarty w muszlach wapń jest wykorzystywany przez organizm ryb do budowy szkieletu.

Najbardziej rozpowszechnionym pokarmem ryb żyjących w niewoli są skorupiaki, które w naturze zamieszkują zarówno wody słodkie, jak i słonawe oraz słone. Najczęściej skarmianymi w akwariach skorupiakami są wioślarki (Cladocera), widłonogi (Copepoda) i liścionogi (Anostraca), a zwłaszcza ich larwy (naupliusy), np. larwy gatunku Artemid salina, należącego do rzędu liścionogów i znanego akwarystom pod nazwą solowca (słonaczka).

W tropikach larwy i postacie dorosłe owadów (imago) stanowią bogaty i różnorodny pokarm. W akwariach ryby karmi się larwami komarów (Culicidae) i ochotkowatych (Chironomidae) oraz dorosłymi muszkami owocowymi (Drosophila), specjalnie w tym celu hodowanymi. Dla większych ryb drapież nych odpowiednim pokarmem są żarłoczne larwy ważek (Odonata) i niektórych wodnych chrząszczy. Małe rybki również służą jako pokarm licznych gatunków ryb. Dorosłe osobniki należące do rodzajów Astronotus, Serrasalmus itp. karmione drobnymi rybami chętniej przystępują do tarła.

Pokarm zastępczy dla ryb można uzyskać przez suszenie i lioflizację surowców naturalnych lub siekanie, skrobanie bądź mielenie mięsa i serc wołowych. Mieszaninę wątroby i śledziony utrwala się w agarze. Dobrym pokarmem zastępczym jest także mięso ryb morskich i jaja krewetek. Serca wołowe zawierają enzym rozkładający witaminę B, a w rezultacie powodujący deficyt tej witaminy w organizmie ryby. W razie podawania serc wołowych przez dłuższy czas, należy mieszać je z preparatem witaminowym B-komplex lub regularnie dodawać mielony szpinak.